مطالعه پرسه زنیِ والتر بنیامین در فیلمهای بلند داستانی ایرانی از ابتدای دهه هفتاد تا نیمه دهه نود خورشیدی، مطالعه موردی: فیلم «شبهای روشن»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه سوره، تهران، ایران

2 گروه سینما، دانشکده هنر، دانشگاه سوره، تهران، ایران

10.30480/dam.2022.2372.1503

چکیده

پرسه‌زنی از قرن‌نوزدهم، با نوشته‌های شارل بودلر و در قرن‌بیستم با آثار والتر بنیامین، در متن گفتمان‌های انتقادی حضور داشته است. خوانش‌های جدید پرسه‌زن، دوباره آن را در نوشتارهای آکادمیک مطرح کرده که با موضوعات جدید ترکیب شده است. این پژوهش بحث خود را از توصیفات بودلر از پرسه‌زن آغاز می‌کند و با بازخوانی پرسه‌زنی در نوشته‌های بنیامین، نحوه‌ی حضور پرسه‌زن در آثار سینمایی ایران، از آغاز دهه‌ی هفتاد تا اواسط دهه‌ی نود خورشیدی تبیین می‌شود. فیلم‌های انتخابی تحقیق، میان منتقدان با اصطلاحاتی چون فیلم شهری، خیابانی و اجتماعی شناخته می‌شوند. در بررسی آن‌ها، تجسم پرسه‌زن، در شخصیت‌های فیلم جست‌وجو می‌شود که می‌توان دید آن‌چه در ادبیات نقد سینمای ایران به‌عنوان پرسه‌زن شناخته می‌شود، تفاوت‌های بنیادین با آن پرسه‌زن بنیامین دارد. تفاوت‌هایی که در نگاهی کلی، ریشه در مدرنیته‌ی ایرانی دارد. این تفاوت ایجاب می‌کند تا تعریفی جدید برای پرسه‌زن سینمایی ارایه شود تا آن را از فلانور بنیامین جدا کند. تعریف برمبنای اشتراکات و موتیف‌هایی است که در فیلم‌های موردبحث، حاضرند. تلاشی است تا نشان دهد اصطلاحات بنیامینی پرسه‌زن و پرسه‌زنی، جز در مواردی استثنایی، چندان در سینمای ایران حاضر نیستند. این پژوهش در پایان، پرسه‌زنی در فیلم «شب‌های روشن» را به‌عنوان نمونه‌ی موردی خود بررسی می‌کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Critical Study on Walter Benjamin’s Flâneurie in Iranian Feature Films from 1990 to 2017, Case Study: White Nights (2002)

نویسندگان [English]

  • Behdad Bahrami 1
  • Ramtin Shahbazi 2
1 Department of cinema, Faculty of arts, Soore University, Tehran, Iran
2 Department of cinema, Faculty of arts, Soore University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Flaneurie is an innate component of readings on modern urban life which has come to the heart of critical discourses owing to the writings of Charles Baudelaire in the nineteenth century and the works of Walter Benjamin in the twentieth century. Since the 1990s, new perusals of the flaneur have made it yet again an appealing concept in academic studies which is modernized through blending with the recent subjects and is no longer confined to Europe. This dissertation begins its arguments by iterating Baudelaire's narration of the flaneur. After going over Benjamin's notes on flaneurie and a brief description of Iran's society and cinema concerning urbanism and modernity, the presentment of Benjamin's flaneur in Iranian works of cinema from 1990 to 2017 is specified. To do so, the evaluated films belong to pseudo-genres like “urban films”, “street films” and “social films. “This research assays the embodiment of Benjamin's flaneur as the characters of films and with a statistical view it can be said that although what is known as the “flaneur” by the Iranian film critics has similarities to that of Benjamin’s, they're fundamentally distinct; distinctions that based on the means of production, censorship, pre-revolution cinematic movements, and the Iranian modernity in a broad view. These differences make it necessary to construct a new definition of the flaneur to separate it from the ideal type of it, a definition which is upon the common qualities and motifs of said films. This definition of the cinematic flaneur is an attempt to demonstrate that Benjamin's vision of flaneurie is absent in the Iranian cinema except for some rare occasions and that the film critics and filmmakers, for years with an inaccurate terminology and an askew hermeneutics of this tremendous concept, have turned it into a conserve and dissimilar matter.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Flaneurie
  • Flaneur
  • Walter Benjamin
  • Modernity
  • Iranian Cinema