فضاسازی در نمایش رادیویی؛ «تحلیل نشانه‌شناختی فضا در نمایش رادیویی»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد ادبیات نمایشی

2 استاد دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران

چکیده

نمایش رادیویی گونۀ شناخته‌شده و معتبری از درام است که از استقلال و یگانگی نمایشی برخوردار است. در این میان، توجه به فضاسازی دراماتیک در نحوۀ تأثیرگذاری و معنارسانی  نمایش رادیویی مقوله‌ای مهم و حیاتی به شمار می‌رود. این پژوهش تلاش می‌کند تا با تکیه بر روش‌ها و ابزارهایی که علم نشانه‌شناسی در اختیارمان گذاشته است، ابعاد فضاسازی در نمایش رادیویی را تجزیه و تحلیل کند و نشان دهد که چگونه و در اثر ترکیب و به‌کارگیری چه عواملی می‌توان اطلاعات بنیادینی را ارائه ‌داد که فضای نمایش به‌تدریج از طریق آن پی‌ریزی ‌شود. بدین منظور، ابتدا مؤلفه‌های فضاساز در نمایش رادیویی شناسایی می‌گردد. سپس، نحوۀ عملکرد آن‌ها در فرایند خلق فضا با استفاده از تحلیل متنی مبتنی بر نشانه‌شناسی لایه‌ای مورد بررسی قرار می‌گیرد. در نهایت، مقالۀ حاضر نشان می‌دهد که چگونه از طریق ارتباط و تعامل تقویت‌کنندۀ میان لایه‌های مختلف متنی، می‌توان فضای کلی نمایش را شکل داد به گونه‌ای که با معرفی مکان، زمان، کنش و موقعیت شخصیت‌ها، حالاتی چون گرمی، سردی، سنگینی، یأس، شادی، ترس، عشق، اندوه، سوء‌ظن، رازآلودگی و غیره را بر فضای نمایش غالب ساخت. روش تحقیق در این پژوهش مبتنی بر رویکرد توصیفی- تحلیلی بوده و در گردآوری اطلاعات از روش کتابخانه‌ای استفاده شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Creation of Space in Radio Drama; “Semiotic Analysis of Space in Radio Drama”

نویسندگان [English]

  • Shayesteh Hali 1
  • SeyedMostafa Mokhtabad 2
1 MA in Dramatic Literature
2 Prof., Faculty of Art and Architecture, Tarbiat modares University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Enjoying theatrical uniqueness and autonomy, radio drama is a renowned and recognized kind of drama. Meanwhile, dramatic space in radio plays is a critical, important issue to be focused on. Using methods and vehicles provided by semiotics, this study tries to analyze various aspects of "creation of space" in radio drama, showing how fundamental information could be presented in order to gradually establish the space of the drama. To this end, first space-creating parameters in radio drama are recognized with their functions in space-creating, using textual analysis based on "stratificational semiotics".
stratificational semiotics is analytical perspective to the text which was presented by Farzan Sojoodi. This theory, proposed in the author's book, Applied Semiotics (Sojoodi 2003). Stratificational semiotics, has been proposed first, as a hypothesis, and after being examined and evaluated in research and various studies, , gradually distinguished its position as a scientific theory in discussions of semiotics, and now, stratificational semiotics, is accepted as a scientific theory and considered as the theoretical foundations of numerous theses, books and scientific articles.
It seems that giving a very brief account of this approach is inevitable, in the frame of stratificational semiotics, the text is composed of several layers that some of them may be considered more important than the others, But the implications of the text are affecting all layers. "Meaning" is an outcome of the interaction between all text layers, sub-layers, prior knowledge and codes. 
This study attempts to rely on the theoretical foundations of stratificational semiotics, to analyze four elements in radio drama -speech, music, sound effect and meaningful silence- as the space builder layers in radio drama. so that, each of these factors produce a "text layer" and therefore promote their functions and roles in the creation of space. So, we have four layer which include: layer of speech, layer of music, layer of sound effect, layer of silence, and, there is a syntagmatic relations or associations between them. These layers interact with each other, influence each other and finally make the overall space of the play. The effective space-creating leads to mental imagery and producing meaning to the audience of radio drama.
The space in this article not only means where the theatre takes place, but it refers to the dominant spirit of the drama's world. Space-creating in radio drama occurs in two stages: one, when the author writing the play, and reflected his mind in the drama, and the other, during the recording of the play, that, at this stage, the director is responsible of creation of space. In this paper Space-creating in its first stage, the writing of the script, is desired. Finally, the study intends to show how to create the Comprehensive space of the drama while introducing place, time, action, characters location as well as moods such as warmth, coldness, heaviness, disappointment, happiness, fear, love, sorrow, hesitation, mystery, and etc. through intensifying interaction between different textual layers constructing mood.

کلیدواژه‌ها [English]

  • radio drama
  • Space
  • Stratificational Semiotics
  • Space-creating
- آقاخانی، ایوب (١٣۹١). راهنمای عملی نمایشنامه‌نویسی برای رادیو. تهران: افراز.
- اسلین، مارتین (1377). نمایش چیست. ترجمة شیرین تعاونی. تهران: آگاه.
- اسلین، مارتین (1382). دنیای درام. ترجمة محمد شهبا. تهران: هرمس.
- افشار، حمیدرضا (1379). نمایش رادیویی، تئاتر شنیداری. پایان‌نامة کارشناسی ارشد کارگردانی. دانشکده هنر و معماری. دانشگاه تربیت مدرس.
- افراشی، آزیتا (1384). «نقشهای زبان و فضاسازی در زبان رادیو». مجموعه مقالات هم‌اندیشی زبان و رسانه. به کوشش محمد پروری، اداره کل تحقیق و توسعه صدا، صص 63-81.
- الام، کر (1389). نشانه‌شناسی تئاتر و درام. ترجمة فرزان سجودی. تهران: قطره.
- ساسانی، فرهاد (1386). «دلالت یا تداعی؛ روند شکل‌گیری معنا در موسیقی». زیباشناخت، شماره 1، صص 226-245.
- سجودی، فرزان (1383). نشانه‌شناسی کاربردی. تهران: قصه.
- سجودی، فرزان (1384). «نشانه‌شناسی رادیو». مجموعه مقالات هم‌اندیشی زبان و رسانه، به کوشش محمد پروری، اداره کل تحقیق و توسعه صدا، صص 335-346.
- سجودی، فرزان (1387). نشانه‌شناسی کاربردی [ویرایش دوم]. تهران: علم.
- سجودی، فرزان (1387). نشانهشناسی، نظریه و عمل. تهران: علم.
- عبدالحسینی، امیر (1383). نشانه و سکوت در گفتار و زبان نمایش با اشاره بر آثار هارولد پینتر. پایان‌نامةکارشناسی ارشد ادبیات نمایشی. دانشکده هنرهای زیبا. دانشگاه تهران.
- کرایسل، اندرو (1387). درک رادیو. ترجمة معصومه عصام. تهران: دفتر پژوهش های رادیو.
مخاطبی اردکانی، مژگان (1385). نشانه‌شناسی نمایش رادیویی. تهران: دفتر پژوهش‌های رادیو.
- مستور، مصطفی (1386). مبانی داستان کوتاه(چاپ سوم). تهران: مرکز.
 
Huckin, T. (2002). "Textual silence and the discourse of homelessness", Discourse and Society, vol 13, pp 347–372.
Tannen, D. and Saville-Troike, M. (1985). Perspectives on Silence. Ablex, Norwood: NJ.