مطالعه و معرفی تکنیک های گسترش یافته برای کمانچه، با ارایه روش نت نگاری در آهنگسازی معاصر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی در گروه آهنگسازی، دانشکده موسیقی، دانشگاه هنر تهران، ایران

2 کارشناس ارشد آهنگسازی، دانشکده موسیقی، دانشگاه‌ هنر ایران، تهران، ایران.

3 عضو هیأت علمی دانشکده موسیقی، دانشگاه‌ هنر ایران، تهران، ایران.

10.30480/dam.2025.5844.1993

چکیده

تکنیک‌های گسترش‌یافته ازجمله راهکارهایی هستند که آهنگ‌سازان معاصر برای دستیابی به جلوه‌های صوتی جدید از آن‌ها استفاده می‌کنند. در این تحقیق تکنیک‌های گسترش‌یافته برای کمانچه به همراه معرفی روشی برای نت‌نگاری آن‌ها مورد بررسی قرار گرفته است. هرچند تعدادی از تکنیک‌های ارایه‌شده در این مقاله در سنت کمانچه‌نوازی مورد استفاده هستند (مانند انواع ویبراتوها)، اما روش ثبت دقیقی برای آن‌ها از سوی نوازندگان معرفی نشده و تشخیص و انتخاب اجرای هرکدام به نوازنده واگذار می‌شود. ازاین‌روی علاوه بر معرفی تکنیک‌های گسترش‌یافته، ارایه‌ی راه‌کاری برای ثبت آن‌ها را می‌توان از اهداف این پژوهش برشمرد. در این پژوهش، روش‌هایی که به‌واسطه آن‌ها تکنیک‌های گسترش‌یافته برای کمانچه به‌دست آمده‌اند، در سه دسته قرار می‌گیرند: ۱) استفاده از بخش‌های مختلف ساز ۲) بهره‌گیری و انطباق تکنیک‌های گسترش‌یافته معرفی‌شده برای سایر سازهای زهی (در صورت امکان اجرا) ۳) تغییر برخی از تکنیک‌های کمانچه به‌جهت دستیابی به جلوه‌هایی صوتی جدیدتر. تکنیک‌های ارایه‌شده در این مقاله را می‌توان در دو دسته کلی طبقه‌بندی کرد. نخست آن دسته از تکنیک‌هایی که دارای زیرایی مشخصی نیستند و امکان نت‌نگاری دقیق آن‌ها برروی خطوط حامل وجود ندارد، ازاین‌جهت به ثبت دقیق میزان دیرند آن‌ها بسنده شده است. گروه دوم تکنیک‌هایی هستند که زیرایی مشخصی داشته و ثبت دقیق آن‌ها برروی خطوط حامل امکان‌پذیر است. در میان تکنیک‌های ارایه‌شده در این پژوهش، مواردی را می‌توان یافت که محدودیت‌های صوتی و اجرایی را با خود به همراه دارند و آهنگ‌ساز هنگام استفاده از آن‌ها باید برخی ملاحظات اجرایی را در نظر داشته باشد. مانند تکنیک‌هایی که از شدت صوتی ضعیف برخوردار بوده و برای استفاده شدن در بافت‌های حجیم و شلوغ (در آنسامبل‌ها) کارآیی چندانی نخواهند داشت. پژوهش به روش کتابخانه‌ای، بهره‌گیری از تجربیات افراد متخصص بوده است. نشانه‌های پیشنهادشده برای نت‌نگاری تکنیک‌ها باتوجه به شخصیت و میزان همانندی آن‌ها با نمونه‌های هم‌خانواده خود معرفی شده‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Studying and Adapting Extended Techniques for Kamancheh, by Presenting the Method of Notation in Contemporary Composition

نویسندگان [English]

  • Madjid Tahriri 1
  • Amirhosein Mofayezi 2
  • Ehsan Zabihifar 3
1 Assistant Professor of Composition of the Department of Composition, Faculty of Music, Tehran University of Arts, Tehran, Iran
2 Master of Music in Composition, Faculty of Music, Iran University of Arts, Tehran, Iran.
3 Faculty Member, Faculty of Music, Iran University of Arts, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Extended techniques constitute one of the strategies employed by contemporary composers to explore new sonic possibilities. This research investigates a range of extended techniques for Kamancheh, alongside the notational system to accurately represent them. While certain techniques discussed - such as variations of vibrato - are already present within traditional Kamancheh performance practice, a standardized and clear method for their notation has yet to be established. As such, this research aims not only to identify and classify extended techniques but also to propose proper systems for their notation. The techniques explored are categorized into three main groups: 1. Using different parts of the instrument’ body, 2. Adaptation of extended techniques from other string instruments if applicable, and 3. Modification of traditional techniques of Kamancheh to yield new sonic effects. These techniques are further divided into two general types: those without specific pitch, which cannot be precisely notated on the staff but are instead marked with exact duration, and those with defined pitch that allow for exact notation on the staff. The research methodology includes library research, score analysis, and consultations with expert performers. The notation symbols proposed herein have been chosen based on the characteristics of each technique and their resemblance to established practices within the string instrument family.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Kamancheh
  • Notation
  • Extended Techniques
  • Contemporary Composition