دانشگاه هنر نامه هنرهای نمایشی و موسیقی 2008-2649 17 44 2026 05 22 The Manifestation of Trauma in the Representation of Surreal Worlds in Japanese Anime: A Lacanian Perspective with a Focus on The Boy and the Heron نمود تروما در بازنمایی جهان‌های سوررئال انیمه‌های ژاپن بر اساس آراء نظری ژاک لکان با نگاهی به انیمیشن پسر و مرغ ‌ماهی‌خوار 56 75 1458 10.30480/dam.2025.6005.2028 FA مریم مومنی کارشناسی ارشد انیمیشن، گروه تصویر متحرک، دانشکده هنر، دانشگاه بین المللی سوره، تهران، ایران. رامتین شهبازی استادیار گروه سینما، دانشکده هنر، دانشگاه بین المللی سوره، تهران، ایران Journal Article 2025 08 16 Japanese anime, through their deep connection with rich cultural traditions, the use of myths and symbols, distinctive visual styles, and the lived experience of some of the most devastating modern tragedies—the destructive wars of the twentieth century, the defeat in World War II, and the atomic bombings of Hiroshima and Nagasaki—have provided a unique ground for representing grief and loss. Furthermore, catastrophic natural events such as the Kobe earthquake have played a significant role in shaping collective memory and reflecting it in art, particularly in anime. These factors have created a distinctive context for the creation of imaginative and surreal spaces with a remarkable capacity to represent trauma.  This study, drawing on Jacques Lacan’s tripartite theory (“the Imaginary,” “the Symbolic,” and “the Real”), analyzes the manifestation of trauma in The Boy and the Heron, directed by Hayao Miyazaki. The central question it addresses is how surreal spaces can function as narrative and psychic mechanisms for confronting trauma. Within this framework, the Imaginary is examined as the reflection of repressed desires and fantasies of the characters; the Symbolic encompasses the linguistic and cultural mechanisms that seek to provide meaning to traumatic experience; and the Real marks the rupture and confrontation with what language and image are incapable of representing.  The research employs a qualitative, descriptive-analytical method, grounded in semiotic analysis and Lacanian psychoanalysis. Data were gathered through close content analysis of the film and the identification of key trauma-related scenes, which were then interpreted through Lacanian concepts. This process, through coding of visual and narrative elements and multilayered analysis, demonstrates how post-traumatic experiences can be re-created in allegorical and surreal spaces and ultimately contribute to the psychic and narrative reconstruction of the traumatized subject. انیمه‌های ژاپنی، با پیوند به سنت‌های فرهنگی غنی، بهره‌گیری از اسطوره‌ها و نمادها، سبک‌های منحصربه‌فرد بصری و نیز تجربه‌ی سهمگین‌ترین تراژدی‌های معاصر -جنگ‌های ویرانگر قرن بیستم و شکست در جنگ ‌جهانی ‌دوم و بمباران اتمی هیروشیما و ناگاساکی- بستری ویژه برای بازنمایی رنج و فقدان فراهم کرده‌اند. همچنین، وقایع طبیعی ویرانگری چون زلزله کوبه در شکل‌گیری حافظه جمعی و بازتاب آن در هنر، به‌ویژه انیمه، نقش داشته‌اند. این عوامل، زمینه‌ای منحصربه‌فرد برای خلق فضاهای خیالی و سورئال پدید آورده‌اند که قابلیت بالایی در بازنمایی تروما دارند. پژوهش حاضر با تکیه‌بر نظریه‌ی سه‌گانه‌ی ژاک لکان («امر خیالی»، «امر نمادین» و «امر واقع») به تحلیل نمود تروما در انیمه‌ی <em>پسر و مرغ ماهی‌خوار</em>، اثر هایائو میازاکی می‌پردازد. پرسش محوری پژوهش آن است که فضاهای سورئال چگونه می‌توانند سازوکاری روایی و روانی برای مواجه با تروما باشند. در این چارچوب، «امر خیالی» بازتاب امیال و فانتزی‌های سرکوب‌شده شخصیت‌ها است؛ «امر نمادین» سازوکارهای زبانی، فرهنگی است که به تجربه‌ی تروما معنا می‌دهند؛ «امر واقع» لحظه‌ی گسست و رویارویی با آن چیزی است که زبان و تصویر از بازنمایی‌اش ناتوان هستند. روش پژوهش، کیفی و توصیفی-تحلیلی است و بر رویکرد نشانه‌شناختی و روان‌کاوی لکانی استوار است. داده‌ها از طریق تحلیل محتوای فیلم و شناسایی صحنه‌های کلیدی مرتبط با تروما گردآوری شده و در پرتو مفاهیم لکان تفسیر شده‌اند. این فرآیند با کدگذاری عناصر بصری و روایی و تحلیل چندلایه، نشان می‌دهد چگونه تجربه‌های پساتروماتیک می‌توانند در فضاهای استعاری و سورئال بازآفرینی شوند و به بازسازی ذهنی و روایی سوژه آسیب‌دیده یاری رسانند. https://dam.journal.art.ac.ir/article_1458_453d3a29c21bb7e5d461f2be3c17ed1b.pdf