دانشگاه هنر نامه هنرهای نمایشی و موسیقی 2008-2649 16 43 2025 12 22 Techniques of Representing National Identity in the Dramatic Components of The City of Tales By Bijan Mofid شگردهای بازنمایی هویت ملی در مؤلفه‌های دراماتیک نمایشنامه شهر قصه 22 39 1447 10.30480/dam.2025.5945.2016 FA سام ایزدی دانشجوی دکتری مطالعات تئاتر، دانشکده موسیقی و هنرهای نمایشی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران رحمت امینی دانشیار، گروه هنرهای نمایشی، دانشکده موسیقی و هنرهای نمایشی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران محمدباقر قهرمانی دانشیار، گروه هنرهای نمایشی، دانشکده موسیقی و هنرهای نمایشی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران بهروز محمودی بختیاری دانشیار، گروه هنرهای نمایشی، دانشکده موسیقی و هنرهای نمایشی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران Journal Article 2025 06 28 The representation of social identities—particularly those marginalized or silenced in dominant historical narratives—has emerged as a central strategy within modern cultural production to confront hegemonic discourse, recover lost subjectivities, and resist the alienating effects of modernization. Among all forms of cultural expression, theatre holds a distinctive place: once a performative medium for articulating aristocratic power and courtly ideals in the West, it has, through a profound shift in purpose and aesthetics, become a vital arena for reimagining collective identities, voicing cultural memory, and shaping national consciousness. In this regard, the quantity, quality, and unique formal traits of theatrical works serve as critical indicators for understanding the inner cultural and ideological dynamics of any society. In the context of Iranian theatre, the effort to stage a meaningful image of the Iranian nation has been a defining concern since its inception. Particularly during the politically vibrant decades of the 1960s and 1970s, Iranian playwrights produced a rich body of dramatic literature concerned with redefining national identity and reworking local tradition in the face of accelerated social change. This paper investigates Shahr-e Ghesseh ("City of Tales"), written and directed by Bijan Mofid, as one of the most prominent examples of dramatic engagement with Iranian national identity during this period. Anchored in Benedict Anderson’s theory of imagined communities and Stuart Hall’s theory of representation, this study explores how Shahr-e Ghesseh weaves together elements from Iranian folklore, particularly the tale of "Khaleh Sooskeh," with political allegory and social satire, producing a narrative that is both culturally resonant and structurally innovative. Mofid’s dramaturgy is marked by the creative integration of traditional Iranian performance techniques—such as naqqāli, ta'zieh, parde-khani, and ru-howzi—with Western dramatic elements, forming a hybrid aesthetic language through which Iranian identity is represented both thematically and formally. The analysis identifies specific content and formal features—such as stylized language, rhythmic dialogue, symbolic character construction, musical integration, and meta-theatrical narration—as key devices in articulating a uniquely Iranian theatrical mode. Ultimately, this hybrid dramaturgy not only embodies the performative imagination of national identity but also contributes to the broader project of indigenizing theatrical modernity in Iran. بازنمایی هویتهای اجتماعی به‌ویژه انواع به‌حاشیه‌راندهشده‌ی آن در هنر، یکی از مهمترین ابزار فرهنگی در مواجهه با سلطه روایی، بحرانهای هویتی و ازخودبیگانگی جوامع در دوران مدرن است. تئاتر که برای قرنها ابزاری مهم در دست اقلیتهای قدرتمند غربی در جهت ترویج عقاید و ارزشهای اشرافی و درباری آن‌ها بود، در دوران مدرن با بازنگری مفاهیم و مؤلفههای خود به یکی از بسترهای حیاتی برای بازنمایی انواع هویتهای اجتماعی ازجمله هویت ملی تبدیل شد و امروزه کمیت، کیفیت و تمایز آثار صحنهای یک جامعه، نقش غیرقابلانکاری در بازشناخت این جوامع دارند. تئاتر ایران نیز که از سالهای ابتدایی ظهور خود، دغدغه به صحنه بردن ملت ایران را در نمودهای عملی و نظری خود بروز داده بود، در دهههای چهل و پنجاه خورشیدی نمونههای شاخصی از آثار بازنماییکننده هویت ایرانی را به نمایش گذاشت. در این مقاله با اتکا به نظریه‌ی «جوامع تصورشده» بندیکت اندرسون در جهت درک چیستی هویت ایرانی و همچنین نظریه‌ی «بازنمایی» استوارت هال در جهت تبیین چگونگی بازنمایی آن در هنر، نمایش‌نامه‌ی «شهر قصه» اثر بیژن مفید مورد بررسی قرار گرفته است تا شیوهها، شگردها و فنون بازنمایی هویت ملی در مؤلفههای دراماتیک این اثر مورد بازشناخت قرار گیرند. مؤلفههای محتوایی این اثر با تلفیق یک داستان عامیانه ایرانی با دغدغههای اجتماعی دوران خلق اثر، به‌ویژه موضوع هویت ازدسته‌رفته، و همچنین بیان اندیشههای کهنه و نوی ایرانی، در کنار درهم‌آمیزی مؤلفههای فرمی تئاتر غربی با سنتهای روایی، نمایشی و هنری ایرانی باعث پیدایش شکلی متمایز از بیان تئاتری شده است که میتوان از فنون به‌کاررفته در این مؤلفهها به‌عنوان ابزاری برای بازنمایی هویت ایرانی نه‌تنها در محتوا که در فرم نیز بهره برد. شناسایی و بهرهگیری از این مؤلفههای متمایز نه‌تنها به‌عنوان ابزاری برای بازنمایی هویت ملی و زیباییشناسی ایرانی صحنه تئاتر، بلکه نقشی اساسی در پیشبرد تجربهگرایی بومی در هنر تئاتر خواهد داشت.

https://dam.journal.art.ac.ir/article_1447_37228ee2f138ba459e6b605dfcbb00a3.pdf